Introductie

Water. Water om te drinken, om je te wassen, om op te varen, om in te spelen, om te leven. Als je je hele leven lang al omgeven bent door veel water: door rivieren, slootjes, meren, plassen, en regen, is het makkelijk om te vergeten hoe belangrijk water is. Hier in Nederland is altijd water voorhanden omdat we in een delta wonen. En we zijn niet de enigen, over de hele wereld wonen er ongeveer 500 miljoen mensen in of bij een rivierdelta. Dat is wel 1/14 van de hele wereldbevolking op een beperkt oppervlak.

Een delta ontstaat als een rivier uitmondt in ander langzaam stromend of stilstaand water. Dit is vaak een zee, maar kan ook een groot meer zijn. Rivieren nemen vaak sediment mee in hun stroom naar beneden, als een rivier dan uitmondt in bijvoorbeeld de zee, dan dwarrelt al dat sediment weer naar beneden op de bodem. Hierdoor kan de rivier vaak niet meer rechtdoor stromen, en ontstaan er allemaal kleine zijriviertjes, die worden steeds groter tot ook deze weer dichtslibben door het neerdwarrelende sediment. Op deze manier ontstaat een rivierdelta.

Het sediment dat een rivier meeneemt bevat veel voedingsstoffen, en als dat sediment in een delta belandt, dan ontstaat er dus een vruchtbaar landschap voor planten om te groeien. Doordat er in een delta zowel veel zoet water is als vruchtbare landbouwgrond, gingen mensen zich al vroeg in de geschiedenis vestigen in deze deltagebieden, en ze zijn er vervolgens nooit meer weg gegaan. Want behalve zoet water om te drinken en vruchtbare landbouwgrond voor gewassen, bieden delta’s nog veel meer voordelen voor de mensen die er wonen. Zo biedt het water ook mogelijkheden voor visserij, vervoer en handel.

Geen wonder dus dat delta’s tot de dichtstbevolkte gebieden op aarde behoren. Zo’n grote hoeveelheid mensen in drukbevolkte steden heeft natuurlijk ook invloed op de omgeving. Denk maar eens aan het afval dat een stad, en de fabrieken daaromheen, produceert. Afvalwater komt vaak netjes in het riool terecht, maar het gebeurt ook regelmatig dat afvalwater gewoon in een rivier wordt geloosd. Dat water met giftige stoffen komt vervolgens ook in de bodem, in planten, en soms zelfs in ons drinkwater terecht. Ook veranderen mensen het landschap om hen heen zodat het voldoet aan hun eigen wensen. Daarom kunnen hele gebieden ingrijpend veranderen door het plaatsen van dijken en dammen. Zoutwater gebieden worden afgesloten van zee en veranderen ineens in zoetwatergebieden, bekende voorbeelden hier zijn het IJsselmeer en Markermeer. Ook hebben de bewoners van delta’s eten nodig, onder andere in de vorm van vis. Dit is natuurlijk geen probleem als er maar een paar mensen wonen, maar met een grote bevolking kan de vraag naar een lekker visje als snel tot gevolg hebben dat een deltagebied wordt over bevist.

Gelukkig wordt er de laatste tijd steeds meer aandacht besteed aan de problemen die ontstaan bij het wonen in een deltagebied, en worden er ook steeds meer oplossingen bedacht. Zo worden er vissluizen aangelegd in dijken om migrerende vissen door te laten. Ook wordt er gekeken naar hoe we ons afvalwater beter kunnen terugdringen en zuiveren. Aan de andere kant worden er kunstwerken gemaakt die ons aan het denken zetten over het belang van het rivierdelta-systeem, en die zo misschien een bijdrage leveren aan de oplossing van het probleem. Hoe meer mensen over de problemen nadenken, hoe meer oplossingen er verzonnen worden!

Advertenties